Sobota, 22 Grudzień 2007 16:06
34-500 Zakopane, ul. Chramcówki 15,
tel./fax (48) 18 20 00 660, 18 20 68 297
Oficjalna strona Teatru im. St. I. Witkiewicza
Historia zakopiańskich teatrów zaczyna się w połowie XIX wieku i wiąże się z zainteresowaniem walorami wypoczynkowymi i uzdrowiskowymi tego rejonu. Pierwsze, amatorskie zespoły tworzyli sami letnicy. Na pierwsze przedstawienie wybrano sztukę Aleksandra Fredry Dwie Blizny. Spektakl odbył się latem 1855 r. W 1892 odbyło się przedstawienie z udziałem artystów zawodowych, coraz częściej przyjeżdżających indywidualnie albo z całym zespołem teatralnym. Były to jednak teatry sezonowe (letnie).
W Zakopanem występowała Helena Modrzejewska w 1882 i 1902 r. Pierwsza stała scena amatorska powstała w 1900 z inicjatywy Towarzystwa Teatralnego działającego w ramach Związku przyjaciół Zakopanego. Pierwszym kierownikiem był Wincenty Tyszkiewicz, a później Aleksander Zelwerowicz. Rozwiązanie Związku Przyjaciół Zakopanego (w 1904) było bezpośrednią przyczyną rozwiązania sceny amatorskiej (w 1905). Jednak to nie był koniec działalności teatralnej. Aleksander Zelwerowicz jeszcze w 1904 doprowadził do powstania sezonowego teatru zawodowego, w którym występowało wielu wybitnych polskich aktorów (częstym gościem sceny były zespoły kierowane przez: Adama Müllera, Tadeusza Pilarskiego, Edmunda Rygiera czy Stefana Czajkowskiego). Na deskach sceny występowali: Antonina Hoffman, Irena i Ludwik Solscy, Karol Adwentowicz. Czasem odbywały się także przedstawienia zespołów mieszanych – złożonych z aktorów zawodowych i amatorów.
Krótko przed I wojną światową powstała mieszana scena kierowana przez Dantego Baranowskiego. W 1919 w Zakopanem działał zespół kierowany przez Marię Curusiównę, przekształcony w Teatr Regionalny im. Władysława Orkana (od 1933 kierowany przez Helenę i Jerzego Rytarda). W 1925 utworzono Teatr Formistyczny. Ponadto do Zakopanego nadal przyjeżdżały zespoły teatralne np. Reduta kierowana przez Juliusza Osterwę. Początkowo miejscem wystawiania sztuk było kasyno Towarzystwa Tatrzańskiego (w budynku Dworca Tatrzańskiego), a od 1903 w hotelowych salach Morskiego Oka i w Hotelu Turystów. Występy odbywały się również w zakładach leczniczych, pensjonatach, sanatoriach.
Po II wojnie światowej odbywały się w Miejskim Domu Kultury, klubie MPiK oraz budynku Związku Podhalan. W Zakopanem działał (od 1948) amatorski zespół założony przez Ludwika Morstina przy Towarzystwie Miłośników Teatru im. Heleny Modrzejewskiej. Nadal gościły tu zawodowe zespoły teatralne, najczęściej z Krakowa i Tanowa. W 1985 założono Teatr im. St. I. Witkiewicza.
Teatr im. St. I. Witkiewicza został założony w Zakopanem przez grupę absolwentów PWST z Krakowa. Sam pomysł zrodził się wśród studentów Wydziału Reżyserii Dramatu i Wydziału Aktorskiego jeszcze podczas studiów. 9 sierpnia 1984 r. wystawiono sztukę Witkiewicza pt. Pragmatyści. Po zawarciu oficjalnego porozumienia z Towarzystwem Miłośników Teatru im. Heleny Modrzejewskiej teatr rozpoczął działalność 24 lutego 1985 od wystawienia sztuki Autoparodia wg zakopiańskich tekstów Witkacego w reżyserii Andrzeja Dziuka. Siedzibą Teatru przy ul. Chramcówki jest sala w Hotelu Chałubiński (dawniejszy Zakład Wodoleczniczy dra Andrzeja Chramca, później Sanatorium Czerwonego Krzyża przekształcone w Sanatorium im. Chałubińskiego).
Cykl premier teatralnych jest związany z letnim i zimowym sezonem turystycznym. W holu teatralnym odbywają się też liczne wystawy plastyczne, koncerty i festiwale teatralne. Obecnie jest instytucją kultury Województwa Małopolskiego. Od samego początku aż do teraz (informacja z 2007 r.) kieruje nim jeden z założycieli Andrzej Dziuk, reżyser większości przedstawień na tej scenie. Do obsady aktorskiej nadal należą związani z teatrem od pierwszych dni: Dorota Ficoń, Krzysztof Łakomik i Krzysztof Najbor.
W 2004 r. gdańskie wydawnictwo słowo/obraz terytoria opublikowało obszerną monografię Barbary Świąder W metafizycznej dziurze. Teatr Witkacego w Zakopanem. Wywiady z twórcami Teatru Witkacego uzupełnione są fotografiami Wojciecha Plewińskiego oraz dokumentacją autorstwa Marcina Zawady.
